Wat gebeurt er met de troonopvolging als een vorst geen kinderen krijgt?
23 augustus 2026
Het lijkt zo vanzelfsprekend: een koning of koningin krijgt kinderen, het eerste kind wordt de eerste in lijn van troonopvolging enzovoort. Maar wat als een vorst geen kinderen krijgt? Hoe blijft de troon dan in stand?
Regels van de troonopvolging
In de Nederlandse grondwet is bepaald dat wanneer een vorst geen wettelijke nakomelingen heeft, de troon op gelijke wijze overgaat op de kinderen van zijn ouder of eventuele grootouder. De nakomeling die dan uiteindelijk troonopvolger wordt, moet wel tot in de derde graad verwant zijn aan de laatste koning.
In het geval van koning Willem-Alexander zou dat betekenen (als hij geen kinderen zou hebben gekregen) dat de troon overgaat op prins Constantijn. Mocht hij niet meer in leven zijn, dan volgen zijn kinderen gravin Eloise, graaf Claus-Casimir en gravin Leonore in volgorde van leeftijd. Als dit ook geen optie is, volgt tot slot prinses Margriet, de tante van Willem-Alexander.
Rol van de Staten-Generaal
De kans dat dit gebeurt is erg klein, maar wat als er uit de bovengenoemde lijn helemaal geen wettige opvolger meer is? Hoe wordt de troon dan in stand gehouden? In dat geval kan de Staten-Generaal een nieuwe koning of koningin benoemen. Hiervoor is een tweederdemeerderheid nodig.
Kinderloze vorst Willem III
Het is in de geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau al eens gebeurd dat een vorst kinderloos stierf. Het overkwam stadhouder-koning Willem III (1650–1702). Hiermee kwam een einde aan de rechtstreekse mannelijke lijn van het Huis Oranje. Willem III had zijn Friese neef Johan Willem Friso als erfgenaam aangewezen, maar die werd niet automatisch stadhouder in de gewesten waar Willem III had geregeerd. Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland en Overijssel kozen ervoor geen nieuwe stadhouder te benoemen, waarmee het Tweede Stadhouderloze Tijdperk begon.
Johan Willem Friso erfde wel de titel Prins van Oranje, maar verdronk in 1711 bij een overtocht over het Hollands Diep, nog voordat de opvolgingskwestie definitief was opgelost. Zijn zoon Willem IV werd uiteindelijk in 1747 stadhouder van alle gewesten en bracht zo de Oranje-dynastie weer aan het hoofd van de Republiek.
Koningin Wilhelmina
Toen koning Willem III (1817–1890) overleed, was de toekomst van het huis Oranje-Nassau opnieuw onzeker. De drie zoons van de koning uit zijn eerste huwelijk waren allemaal al overleden en uit zijn huwelijk met Emma van Waldeck-Pyrmont had hij maar één kind: Wilhelmina. Zij was volgens de Nederlandse erfopvolgingsregels de aangewezen opvolger en werd daarmee op tienjarige leeftijd koningin. Omdat zij nog minderjarig was, kon zij het koninklijk gezag nog niet zelf uitoefenen. Haar moeder Emma trad daarom op als regentes en bestuurde het land namens haar dochter tot Wilhelmina in 1898 achttien jaar werd. Wilhelmina zou vervolgens vijftig jaar regeren en uiteindelijk in 1948 zelf afstand doen van de troon, waarna haar dochter Juliana koningin werd.
Uit andere media
Meer van Lisa
