Column Marcvanderlinden

De gunfactor

Je zult maar koning zijn, zin hebben in het – eindelijk weer tussen de mensen – vieren van je verjaardag en dan te weten dat ergens een medewerker van de NOS staat met slecht nieuws.

Van onze staatsomroep verwacht je gedegen, betrouwbare informatie, maar misschien verwacht de Koning dat al lang niet meer. De verslaggever staat hem namelijk op te wachten met de uitkomst van de jaarlijkse enquête over het functioneren van de koning.

In principe krijgt de Koning daar, als verjaardagscadeau, te horen dat zijn populariteit is gedaald of dat het publiek hem niet meer zo vertrouwt als voorheen. Er wordt altijd wat negatiefs uit de enquête gehaald en als er niets is, dan wordt er quasi jolig gevraagd: ‘Wat heeft u zo goed gedaan?’

Wat moet je daar in hemelsnaam op antwoorden? Zodra je je op je eigen borst zou slaan, ben je meteen arrogant. Te bescheiden antwoorden is gewoon niet goed. Bovendien is het antwoord van Willem-Alexander al jaren hetzelfde. Hij herhaalt wat zijn moeder ook altijd zei: populariteitspolls zeggen niet zoveel en ze zijn voor onze Koning zeker geen reden om ineens zijn hele stijl aan te passen. Een koning is ander dan een politicus, die elke vier jaar herkozen moet worden. Of een koningschap succesvol is geweest, kun je pas na jaren zeggen en dan nog spelen vele externe factoren mee.

Het klinkt keihard, maar een ramp is meestal goed voor een imago. De Koning en de Koningin kunnen dan als troosters optreden en dwingen daar vaak extra respect mee af. Slachtoffers en nabestaanden vinden erkenning van wat er gebeurd is in het feit dat de Koning en de Koningin er zijn om te troosten. Hetzelfde geldt voor positieve gebeurtenissen, zoals grote sportsuccessen. Als de Oranjes op de tribune meejuichen als we winnen, is dat goed voor de waardering, maar rampen overkomen een land gelukkig maar zelden en bijzondere sporthoogtepunten gebeuren helaas ook maar weinig.

Bovendien zou een koning juist weer aan respect verliezen als hij als op dat soort gebeurtenissen anticipeert. Stel je voor zeg, dat een koning meteen in de auto stapt bij de eerste signalen dat er iets ergs is gebeurd.

Enquêtes zijn dagkoersen en moeten nooit reden zijn voor paniek, maar ze negeren is ook niet goed. In de toelichting zijn wel vaak aandachtspunten te vinden. Ik heb het meerdere malen gezegd, maar onze koning en koningin moeten oppassen niet teveel als jetsetters worden gezien. Dat ze rijk zijn, weten we allemaal, maar we willen er niet teveel mee worden geconfronteerd.

We weten dat onze monarchie veel kost, maar willen niet het idee krijgen dat er alleen maar feestjes worden gegeven of vakantie wordt gevierd van onze centen. Van royalty verwachten we wat excentriek gedrag. Juliana op de fiets of die zich druk maakte over toastjes met zalm die ze te luxe vond, dát maakte de Oranjes populair.

En daarnaast een stabiele, herkenbare lijn met de nodige transparantie. Juliana en Beatrix lieten niet voor niets de media naar hun zomerverblijven in Italië komen. Ze woonden prachtig, maar ook niet overdreven luxueus. Het werd deze hardwerkende vrouwen gegund.

Misschien is dat iets waar de Koning en de Koningin aan moeten werken, maar in het verleden behaalde resultaten geven geen garanties voor de toekomst…

Met vriendelijke groet,

Marc van der Linden

PS Onze special ‘De Oranjes’ ligt in de winkels. Het heeft, zoals altijd, een aantal bijzondere artikelen die u nergens anders leest. Wist u bijvoorbeeld dat Limburg ooit privébezit was van koning Willem I en dat het na Flevoland de jongste provincie van ons land is? We spraken met prins Bernhard en prinses Annette over hun huwelijk, maar ook over de twee bedrijven waarvan de prins mede-eigenaar is. Annette en hij maken zich zorgen over hoe het met de 400 mensen gaat die daar voor het bedrijf werken. Bovendien heeft ‘De Oranjes’ een voorpublicatie van een boek waarvan de auteur na 17 jaar onderzoek genoeg bewijzen zegt te hebben om te stellen dat koning Willem II is vermoord door zijn zoon en opvolger, Willem III